Google

Wiele się słyszy ostatnio o zmianach klimatu. „Efekt cieplarniany”, „globalne ocieplenie” to pojęcia, które raz za razem pojawiają się w mediach. Jakie są jednak przyczyny wyżej wymienionych zmian? Dlaczego właśnie teraz następuje ich eskalacja? Czy w przyszłości klimat nadal będzie się zmieniał, a jeśli tak, to co konkretnie się wydarzy?

Co to jest klimat?

Żeby zająć się bliżej tymi, dotyczącymi zmian klimatycznych kwestiami, musimy najpierw odpowiedzieć na  pytanie, co to jest klimat. Każdy z nas  słyszał kiedyś wyrażenia: „ciepły klimat”, „surowy klimat”, „deszczowy klimat”, itp. Co one oznaczają? Czy nie wystarczy po prostu powiedzieć, że „jest ciepło” albo, że „pada deszcz”? Okazuje się, że nie. Deszcz może przecież padać przez pół godziny, może też jednak padać przez pół roku. Podobnie temperatura może utrzymywać się na określonym poziomie przez dłuższy albo krótszy okres czasu. Klimat to, mówiąc najprościej, „przeciętna pogoda”, występująca na danym obszarze. Wiedząc, jaki jest klimat określonego miejsca, możemy z dużym prawdopodobieństwem przewidzieć, jakie warunki atmosferyczne tam wystąpią. Nie znaczy to oczywiście, że nasze przewidywania będą w stu procentach trafne. Wietrzny klimat nie wyklucza przecież bezwietrznej pogody, a dni bez opadów trafiają się nawet w rejonie wulkanu Waialeale na Hawajach, gdzie deszcz pada przez ok. 350 dni w roku.

Klimat a pogoda

Czy można zatem powiedzieć, że choć pogoda się zmienia, klimat pozostaje zawsze ten sam? I tak, i nie. Niewątpliwie, w porównaniu z pogodą klimat charakteryzuje się znaczną stałością. Podczas gdy pogoda zmienia się z dnia na dzień i z minuty na minutę, klimat potrzebuje minimum kilku dziesięcioleci, by się zmienić, znaczne zmiany zachodzą zaś na przestrzeni tysięcy i milionów lat. Na przykład 20 tysięcy lat temu na Ziemi panowały zupełnie inne warunki, a większość obszaru północnej Europy pokrywał gruby na trzy kilometry lądolód. Biorąc pod uwagę to powolne, stopniowe przeobrażanie się klimatu, Światowa Organizacja Meteorologiczna (World Meteorological Organization – WMO) przyjęła, że podstawową jednostką obserwacyjną, używaną do badania klimatu będzie okres 30 lat.

System klimatyczny to wysoce złożony system, którego głównymi komponentami są: atmosfera, hydrosfera, kriosfera, powierzchnia lądów i biosfera oraz interakcje między nimi. Klimat ewoluuje na przestrzeni dziejów na skutek swojej własnej wewnętrznej dynamiki oraz pod wpływem czynników zewnętrznych w rodzaju erupcji wulkanów, zmian w nasłonecznieniu i efektów działalności człowieka, takich jak zmiany w składzie atmosfery bądź w sposobie użytkowania gruntów (www.greenfacts.org).

Image

Schemat przedstawiajacy komponenty klimatu, zachodzące zmiany i interakcje pomiędzy poszczególnymi elementami

Dlaczego teraz o tym mówimy?

Image

Dlaczego jednak, jeśli zmiany klimatyczne następowały zawsze, dopiero od niedawna tyle się o nich mówi? Co sprawia, że nienowe przecież kwestie właśnie teraz wywołują aż tak duże zainteresowanie? Niewątpliwie samo zmienianie się klimatu nie jest niczym nowym, nowością jest jednak fakt, że obecnie, po raz pierwszy w dziejach, klimat zmienia się pod wpływem działalności człowieka. Jest tak od czasów mającej miejsce w połowie XVIII wieku Rewolucji Przemysłowej, kiedy to nastąpił intensywny rozwój przemysłu. Masowe wykorzystanie paliw kopalnych, takich jak węgiel, ropa czy gaz, oznaczało wzrost emisji gazów cieplarnianych do atmosfery. I tak na przykład, stężenie dwutlenku węgla (CO2) w atmosferze wzrosło od roku 1750 o 31%, a stężenie metanu (CH4) aż o 151%!

Zmiany te nie pozostają rzecz jasna bez wpływu na efekt cieplarniany – naturalne zjawisko polegające na zatrzymywaniu przez obecne w atmosferze gazy cieplarniane części energii, która wcześniej dotarła do Ziemi w postaci promieniowania słonecznego. Im więcej gazów cieplarnianych w atmosferze, tym więcej tej energii – czyli wypromieniowywanego przez Ziemię ciepła -  są one w stanie zatrzymać. Rezultatem jest wzrost temperatur na całej planecie, „globalne ocieplenie”, o którym tyle się mówi. W XX wieku przeciętna temperatura na Ziemi wzrosła o 0.6 stopnia C. Może się nam wydawać, że to niewiele, warto jednak pamiętać, że nawet drobne zmiany klimatyczne mają nieraz bardzo poważne skutki. Wspominane już wielkie zlodowacenie sprzed 20 tysięcy lat zostało spowodowane ochłodzeniem się klimatu tylko o 3 stopnie C! 

Współczesne zmiany klimatyczne są więc „zasługą” człowieka. Ich inną cechą charakterystyczną jest wyjątkowo szybkie tempo, w jakim następują. Na przykład wzrost średnich temperatur na półkuli północnej był w minionym stuleciu prawdopodobnie większy, niż kiedykolwiek przez ostatnich tysiąc lat, zaś o tym, że powierzchnia lodowców od 5000 lat nie była tak mała jak obecnie, świadczy wyłonienie się z topniejącego w Alpach lodu zmumifikowanych zwłok z epoki kamiennej. Topnienie lodowców to zresztą dobry przykład ukazujący, jak jedne zmiany klimatyczne generują inne. Lodowce topnieją, ponieważ klimat się ociepla, ich topnienie sprawia zaś, że przybywa wody w morzach i oceanach. W XX wieku poziom wody podniósł się o 10-20 centymetrów.

Co nas czeka w przyszłości?

Klimat zmienia się, więc jest coraz cieplej, występuje też coraz więcej anomalii pogodowych. Niektórzy uważają, że huragan „Katrina”, który uderzył w Stany Zjednoczone w 2005 roku, jest następstwem zmian klimatycznych. Uczeni przewidują zresztą, że jeśli nic nie zahamuje postępu obecnych zmian, pogodowe ekstrema -  skrajnie wysokie temperatury, fale upałów, rekordowe opady atmosferyczne, a także susze, powodzie i lawiny - będą się zdarzały coraz częściej. Mniej lub bardziej dramatyczne przejawy zachodzących zmian oddziałują na życie ludzi, zwierząt i roślin. Mają wpływ na zdrowie człowieka - za sprawą ocieplenia klimatu poszerza się na przykład obszar występowania takich chorób tropikalnych, jak malaria czy denga. Skutki zmian odczuwa także gospodarka, jak bowiem ocenia Międzynarodowy Zespół ds. Zmian Klimatu, wzrost temperatury o 2,5 stopnia spowoduje spadek PKB (Produktu Krajowego Brutto) o 1,5-2%. Zmiany klimatyczne decydują wreszcie o losach poszczególnych gatunków i całych ekosystemów, ze szczególną siłą uderzając w te spośród nich, którym najtrudniej przystosować się do nowych warunków. Jednym gatunkom grozi wyginięcie, inne podejmują próby adaptacji, na przykład opuszczając swe dawne tereny w poszukiwaniu odpowiedniejszego klimatu. Przykładem mogą tu być europejskie motyle, których 22 gatunki przeniosły się na północ nawet o 240 kilometrów.

Co Ty możesz zrobić dla klimatu?

Zmiany klimatyczne to problem globalny, problem, który wymaga globalnych rozwiązań. Dlatego Organizacja Narodów Zjednoczonych powołała wspomniany już Międzynarodowy Zespół ds. Zmian Klimatu, zaś w 1992 roku w Rio de Janeiro odbył się „Szczyt Ziemi” – konferencja Narodów Zjednoczonych, w której udział wzięli reprezentanci 172 krajów. Uczestnicy „Szczytu” podpisali Ramową Konwencję Narodów Zjednoczonych w Sprawie Zmian Klimatu, której celem jest ustabilizowanie poziomu gazów cieplarnianych w atmosferze tak, by nie wywierały one szkodliwego wpływu na klimat. W lutym 2005 roku weszło w życie uzupełnienie Ramowej Konwencji - Protokół z Kioto , w którym ratyfikujące kraje zobowiązują się, że do roku 2012 zredukują emisję gazów cieplarnianych o 5,2%.

Niezależnie od tego, jakie działania podejmuje wspólnota międzynarodowa i rządy poszczególnych państw, powinniśmy pamiętać, że stan środowiska zależy także od naszych indywidualnych wyborów, których dokonujemy na codzień. Korzystając z publicznego transportu, wyłączając komputer bądź telewizor, wybierając urządzenia energooszczędne przyczyniamy się do zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych. Choć można by sądzić, że są to tylko drobiazgi bez większego znaczenia, w rzeczywistości właśnie takie, drobne decyzje tysięcy i milionów ludzi na całym świecie kształtują przyszłość naszego klimatu. 

Za pozycjonowanie tego serwisu odpowiada Sunrise System.

Copyright © 2007 - Biomasa | Realizacja: SoftTree.pl | Programowanie: Maszyna.pl