Projekt GEF »

Projekt GEF

Projekt UNDP GEF „Zintegrowane podejście do wykorzystania odpadów drzewnych do produkcji energii cieplnej w Polsce”

W okresie od sierpnia 2002 roku do grudnia 2006 roku Fundacja Partnerstwo dla Środowiska wdrażała w imieniu Ministerstwa Środowiska projekt „Zintegrowane podejście do wykorzystania odpadów drzewnych do produkcji energii cieplnej w Polsce”. Projekt ten finansowany był kwotą 950 tys. USD z Funduszu na rzecz Globalnego Środowiska (GEF - Global Environment Facility), zarządzanego przez Program Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju (UNDP) w Polsce.

Koncepcja projektu powstała w wyniku współpracy Fundacji na rzecz Efektywnego Wykorzystania Energii (FEWE), władz samorządowych w Małopolsce i Elektrowni Szczytowo - Pompowych S.A. Dokument Projektu został opracowany  pod koniec lat dziewięćdziesiątych przez zespół kierowany przez prof. Adama Gułę z Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie.

Podstawowym celem projektu było ograniczenie emisji gazów cieplarnianych poprzez wspieranie efektywnego wykorzystania odpadów drzewnych do produkcji energii cieplnej.

Biomasa odpadów drzewnych stanowi odnawialny substytut paliw kopalnych, a jej spalanie nie przyczynia się do zwiększenia ilości CO₂ w atmosferze. Dwutlenek węgla powstający w procesie spalania asymilowany jest przez rośliny w procesie wzrostu, dzięki temu jego ilość w atmosferze pozostaje na stałym poziomie. Jednocześnie zastosowanie nowoczesnej technologii spalania biomasy pozwala na ograniczenie emisji innych szkodliwych pyłów i gazów.

Cel projektu został osiągnięty poprzez realizację inwestycji demonstracyjnych oraz prowadzenie działań promocyjnych i informacyjnych.

W ramach projektu zostały przeprowadzone inwestycje demonstracyjne:

• w Bystrej-Sidzinie,
• Jordanowie,
• Łyszkowicach, 
• Niepołomicach, 
• Lanckoronie oraz 
• Bałtowie.

DZIAŁANIA INFORMACYJNO-PROMOCYJNE

Działaniom inwestycyjnym towarzyszyły projekty informacyjne, promocyjne i edukacyjne. Obejmowały one utworzenie i prowadzenie portalu internetowego poświęconego energetycznemu wykorzystaniu biomasy, wydawanie materiałów informacyjno-promocyjnych, publikację artykułów, udział w seminariach, przeprowadzenie projektu edukacyjnego na terenie powiatu suskiego. Na stronach serwisu znalazły się informacje na temat projektu GEF, możliwości wykorzystania różnych rodzajów biomasy, dostępnych technologii, opisy praktycznych zastosowań, a także aktualności z rynku biomasy w Polsce i na świecie.

Przy wsparciu środków GEF na  Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie przy Wydziale Paliw i Energii powstało Centrum Dydaktyczno-Badawcze i Demonstracyjne Energetycznego Wykorzystania Biomasy.

PROJEKT PILOTAŻOWY

Jordanów i Bystra-Sidzina

Inwestycja pilotażowa prowadzona była na terenie miasta Jordanów oraz gminy Bystra-Sidzina, gdzie w licznych tartakach i zakładach przerobu drewna powstają olbrzymie ilości odpadów drzewnych. W pierwotnym kształcie projektu planowano stworzenie lokalnego rynku odpadów drzewnych, budowę centralnej kotłowni i nowej sieci ciepłowniczej w Jordanowie, budowę kotłowni i lokalnych sieci ciepłowniczych w Bystrej i Sidzinie oraz prace termomodernizacyjne w 42 budynkach, które miały być podłączone do sieci. Rolę inwestora i operatora miała pełnić spółka publiczno-prywatna tworzona przez miasto Jordanów, gminę Bystra-Sidzina oraz partnera prywatnego – Bio-Energię ESP Sp. z o. o. Jednak przeprowadzone audyty energetyczne wykazały mniejsze od szacowanego zapotrzebowanie na ciepło, co oznaczało zmniejszenie sprzedaży i było główną przyczyną wycofania się partnera prywatnego. Po wycofaniu się partnera prywatnego przeprowadzono modyfikację projektu pilotażowego. W celu poprawienia płynności finansowej do zakresu inwestycji dodano wytwórnię brykietów, a realizację inwestycji podzielono na etapy. Lokalnym rynkiem odpadów drzewnych i sprzedaży ciepła miała zarządzać spółka gmin, a nakłady inwestycyjne miały być pokryte przez środki z NFOŚiGW, Fundacji EkoFundusz oraz własne gmin. Została zarejestrowana Spółka Gmin Biomasa BSJ, dla której opracowano plan finansowy oraz plan działania.

W ramach prac przygotowawczych:

• została przeprowadzona szczegółowa analiza dostępności biomasy w okolicy
• opracowano projekt wykonawczy dla magazynu odpadów drzewnych wraz z wytwórnią brykietów
• przygotowano również montaż finansowy inwestycji i złożono wnioski o dofinansowanie do Fundacji EkoFundusz oraz NFOŚiGW. Z Fundacji EkoFundusz uzyskano promesę przyznania dotacji.

Jednak ze względu na brak wymaganego wkładu własnego gmin montaż finansowy nie został domknięty. I jak do tej pory inwestycja w planowanym kształcie nie ruszyła.

NOWE PROJEKTY

Jordanów – modernizacja kotłowni w dwóch szkołach w Jordanowie

W Jordanowie przeprowadzono modernizację kotłowni w Szkole Podstawowej oraz w Przedszkolu i Gimnazjum. W miejsce przestarzałych, znacznie przewymiarowanych kotłów węglowych zainstalowano po dwa automatyczne kotły firmy Moderator z palnikiem SMOK III o mocy 120 kW każdy. Kotły te przystosowane są do spalania biomasy w postaci brykietu, pelet i zrębek drzewnych. W budynkach przeprowadzono również prace termomodernizacyjne obejmujące instalację zaworów termostatycznych oraz regulację instalacji wewnętrznych.

Łączny koszt realizacji obydwóch inwestycji wyniósł 381 tys. złotych. Inwestycja została sfinansowana ze środków projektu GEF, WFOŚiGW w Krakowie oraz miasta Jordanów. W efekcie realizacji inwestycji zostały zmniejszone emisje (w tym o 465 Mg/rok CO2), zostały obniżone koszty eksploatacyjne oraz zwiększył się komfort użytkowania.

Łyszkowice – modernizacja kotłowni centralnej w Domu Pomocy Społecznej

W DPS w Łyszkowicach wyeksploatowany system produkcji i dystrybucji ciepła oparty był na ulegających częstym awariom kotłach koksowo-węglowych. Sieć ciepłownicza była w złym stanie, z zauważalnymi ubytkami izolacji. Układ produkcji ciepłej wody użytkowej był niewydajny, nie był też przystosowany do szczytowych, bardzo dużych poborów występujących w tego typu obiektach. Borykano się również ze znacznym niedogrzaniem budynków.

Pierwszym krokiem było wykonanie analizy różnych wariantów modernizacji systemu centralnego ogrzewania i przygotowania ciepłej wody użytkowej.

Po rozważeniu różnych wariantów do realizacji, jako najbardziej korzystna pod względem ekonomicznym i technicznym, została wybrana opcja oparta o wykorzystanie biomasy. Wykonana inwestycja obejmowała:

• instalację kotła o mocy 233 kW na potrzeby wytwarzania ciepłej wody użytkowej
• instalację dwóch kotłów o mocy 160 kW każdy na potrzeby centralnego ogrzewania
• instalację dwóch zbiorników akumulacyjnych o pojemności 2000 l każdy oraz wymiennika do wstępnego podgrzewania wody
• wymianę układu pomp
• zabudowę komina oraz prace elektryczne i budowlane w pomieszczeniu kotłowni
• wykonanie fragmentu rurociągu do dystrybucji ciepłej wody użytkowej.

Zainstalowane kotły Bioplex (HL) firmy Thermostahl przystosowane są do spalania wielu rodzajów paliwa biomasowego, tj. pelet, zrębek drzewnych, a także ziarna owsa. Łączny koszt inwestycji wyniósł 534 tys. złotych i został pokryty ze środków projektu GEF oraz Powiatu Proszowickiego.

W wyniku realizacji inwestycji znacznie poprawił się komfort cieplny w budynkach, zapewniono dostępność ciepłej wody użytkowej zgodną z wysokim zapotrzebowaniem, a obsługa kotłowni wyposażonej w automatyczne kotły stała się znacznie łatwiejsza.

Projekt przyniósł więc wymierne efekty ekologiczne i ekonomiczne.

Niepołomice – projekt demonstracyjny skierowany do odbiorców indywidualnych

W Niepołomicach zaplanowano program wymiany kotłów u beneficjentów pomocy społecznej, którzy otrzymywali od miasta pomoc w postaci drewna opałowego na zimę. Wymiana u tych osób przestarzałych, nieefektywnych w spalaniu drewna kotłów węglowych na nowoczesne kotły zgazowujące drewno kawałkowe, miała pozwolić na lepsze wykorzystanie środków samorządu przeznaczonych na pomoc socjalną. Jednak, pomimo przeprowadzenia szeregu spotkań z mieszkańcami, przeprowadzeniu uproszczonych audytów energetycznych i wizji lokalnych okazało się, że potencjalni beneficjenci zrezygnowali z uczestnictwa w programie. Przyczyną były między innymi obawy, co do dostępności paliwa i brak zgody mieszkańców na montaż zbiorników buforowych koniecznych do prawidłowego funkcjonowania kotłów na biomasę. W celu przełamania obaw mieszkańców odnośnie wykorzystania biomasy i instalacji kotłów na zgazowanie drewna zrealizowano inwestycję demonstracyjną połączoną z działaniami informacyjnymi i promocyjnymi. Modernizację kotłowni przeprowadzono w Niepołomicach-Podgrabiu w budynku, w którym mieszczą się Ochotnicza Straż Pożarna,  Zakład Opieki Zdrowotnej i świetlica. Istniejący wyeksploatowany kocioł węglowy został wymieniony na nowoczesny kocioł na zgazowanie drewna Bavaria HDG Turbotec o mocy 60 kW. Zmodernizowana kotłownia została wyposażona w tablice informacyjne i udostępniona dla zainteresowanych osób.

Lanckorona – system ogrzewania i wytwarzania ciepłej wody użytkowej w Centrum Ekologii, Dziedzictwa i Energii Odnawialnej w Lanckoronie

W Lanckoronie został zaprojektowany system ogrzewania i przygotowania ciepłej wody użytkowej oparty o wykorzystanie odnawialnych źródeł energii – biomasy i energii słonecznej. Przygotowany projekt zakłada instalację kotła o mocy 30 kW na zgazowanie drewna, trzech kolektorów słonecznych i wykonanie wewnętrznej instalacji centralnego ogrzewania. Dokumentacja projektowa została przekazana Stowarzyszeniu „Na Bursztynowym Szlaku”, odpowiedzialnemu za utworzenie Centrum.

Bałtów – promocja biomasy na terenie Bałtowskiego Parku Jurajskiego

Na terenie Bałtowskiego Parku Jurajskiego, odwiedzanego rocznie przez około 300 tys. osób, został zainstalowany kocioł na zgazowanie drewna Atmos DC50S o mocy 49 kW. W pobliżu kotłowni umieszczono tablicę promującą energetyczne wykorzystanie biomasy, a sama kotłownia otwarta jest dla zwiedzających.